کلام اول

سخن سردبیر

با شکل‌گیری معماری معاصر در ایران، روند تغییرات سیاسی و آشنایی ایرانیان با مدرنیته که از زمان مشروطه در ایران آغاز شده بود، در مسائل اجتماعی و هنری نیز نمود پیدا کرد. حکومت نو در تلاطم گسترش نگاه و افکار جدید، نوگرا و ملی‌گرا بود و به عنوان متولی این امر به دنبال فضایی برای نمایش تحولات جدید خود می‌گشت.

یکی از خالص‌ترین فضاها، عرصه‌ی هنر و یا شاید چشم‌انداز فرم و فضا بود؛ آنچه که می‌توانست دگرگونی ایجاد کند تا شهرسازیِ در حال رشد را توسعه بخشد، به گردن هنر معماری افتاد.

آغاز تاریخ معماری معاصر در ایران، افزایش دامنه‌ی مراودات با دولت‌های همسایه و غربی را به همراه داشته است. گستره‌ی نفوذ فرهنگ و نگاه معمارانه‌ی این جوامع به جامعه‌ی سنتی و بسته‌ی ایران بسیار چشمگیر بود.

در حکومت نو، با ‌توجه به سیاست‌های استراتژیک، شهرهای ساحلی کم‌ترین تغییرات را در چند‌دهه‌ی آغازین معماری معاصر ایران به خود دیدند، ولی به مرور زمان، به دلیل همجواری و نزدیکی آنها به کشورهای همسایه، سبک جدیدی از تفکر و زندگی برای آنها ایجاد شد. در آن زمان، این شهرها به دلیل سیاست‌های حکومتی نتوانستند صفحه نمایشی برای تحولات و چشم‌اندازی از نشانه‌های ایران باشند. امروزه، با تغییر نگرش و توسعه‌ی این شهرها، عرصه‌ی هنر، اقتصاد و روابط اجتماعی رونق یافته‌است. هنر و معماری شکل جدیدی از خود را به نمایش گذاشته‌اند.

کمتر از سه‌دهه، از تب و تاب معماران و سازندگان ساختمان‌هایی که سعی بر طراحی‌ متفاوت بناها و ساختن آنها دارند، می‌گذرد و فعل و انفعالات اقتصادی داخلی و خارجی، بازار داغ آنها را تحت‌الشعاع خود قرار داده‌است.

رکود در ساخت و ساز و آینده‌ی نامعلوم آن، نگرانی بسیاری از افراد این جامعه‌ی بزرگ را برانگیخته‌است. چراکه نبود ثبات در این وانفسای خوف‌بار، پیام احتیاط را به همراه دارد.

از طرفی، این درحالی است که شهرهای ساحلی، آمادگی گنجایش و ظرفیت پرداختن به مباحث ‌پژوهشی و توسعه‌ی کالبدی معماری و شهرسازی را دارا می‌باشند ولی به دلیل احتیاط سرمایه‌گذاران خصوصی نسبت به آینده‌ی بازار ساختمان و نبود بودجه‌ی کافی برای بهره‌برداری پروژه‌‌های ملی، همچنان به آهستگی قدم برمی‌دارند.

از سوی دیگر، معماران خوش‌فکر و خوش‌ذوقِ آماده به کار بومی و غیر بومی، آماده‌ی جدال با چالش‌ها و حل مسائل پرفراز و نشیب میان سنت و مدرنیته متناسب با اقلیم، زمینه و در نهایت تولید معماری خوب هستند. گرچه در این میان، نبود اطلاعات کافی و بی‌تجربه‌گی برخی عوامل، ضربه‌های غیر قابل بازگشتی به جسم و روح شهرهای ساحلی کشور زده است ولی این تلاشگران همچنان نیازمند توجه و فشردن دستان شور و نمکی‌شان هستند.

در این عرصه، نشریه هنرنما معمار از سال 1394 رقابت جایزه هنرنما معمار را با رویکرد توسعه و توجه به شهرهای ساحلی ایران برپاکرده و رسالت خود را به بررسی و پژوهش در راستای ارتقای نگاه، تفکر و رویکرد معماری و شهرسازی این شهرها اختصاص داده‌است. هنرنما معمار با برگزاری دو دوره رقابت جایزه معماری در بخش‌های مسکونی، تجاری و اداری، به این برداشت حرفه‌ای رسید که رقابت خود را هر دو سال یک‌بار برگزار کند. چراکه باتوجه به وضعیت اقتصادی جامعه، فرصت بیشتری برای تولید فضاهای جدید در اختیار این شهرها گذاشته شود.

هنرنما معمار درنظر دارد در فواصل پدیدآمده بین سال‌های برگزاری رقابت جایزه، کارگاه‌های آموزشی و مسابقات تخصصی معماری را با همان اهداف سابق برپانماید، چراکه این امر می‌تواند ذهنیت نسل نو را برای ورود به عرصه‌ی مسابقات داخلی و بین‌المللی، متفاوت و آماده سازد. از آنجایی که بخشی از رسالت این نشریه، در حوزه‌های آموزشی و پژوهشی بوده‌است، بر آن شد تا این روادید را با رویکرد آموزشی و اجرایی برگزار نماید، بنابراین روند انجام این کارگاه‌های آموزشی بر این قرار گرفت که ابتدا تئوری برخورد با موضوع، تولید و محتوای رقابت مورد نظر در قالب کارگاه‌های آموزشی با حضور اساتید مطرح داخلی و خارجی، طی بازه‌ی زمانی یک تا سه‌روزه به شرکت‌کنندگان ارائه گشته و در نهایت موضوع مسابقه عنوان ‌شود.

هنرنما معمار سعی دارد موضوع مسابقه‌ی این رقابت‌ها، به یک سازمان دولتی و یا خصوصی وابسته باشد که ماحصل آن رقابت، به اجرای یک پروژه‌ منتهی شود. این پروژه‌ها در مقیاس‌ و موضوعات مختلف هنری تا مهندسی مطرح می‌گردند.

این کارگاه‌ها با این رویکرد برگزار می‌شود که شرکت‌کنندگان ابتدا به درک کاملی از موضوع رقابت برسند تا در نهایت بتوانند خروجی‌های هدفمند و حرفه‌ای ارائه‌دهند. لازم به ذکر است که هنرنما معمار فضا و شهر خاصی را برای برگزاری این رقابت‌ها درنظر ندارد، بنابراین کارگاه‌های آموزشی مسابقات می‌توانند در شهر‌های مختلفی برگزار شوند.

                                                اشکان نصیری واثق

عنوان باکس تصویر