NO – 2

کلام اول

سخن سردبیر

همه شاهد هستیم که در میان حجم عظیم ساخت و سازی که در ایران صورت می‌گیرد، حتی در شهرهای متوسط و کوچک، سهم عمده متعلق به بساز و بفروش‌های بدون کیفیت و تقلیدی از انواع ساختمان‌های غازمغازی و رنگ و وارنگی است که با هدف فروش بهتر ساخته می‌شوند، نه کیفیت زندگی. اینجا شاید معنای زندگی تغییر کرده است.

هرمزگان هم خارج از این مقوله نبوده و شاید با شرایط بدتری دست و پنجه نرم می‌کند؛ ساختمان‌های متفاوت و شگفت‌انگیزی که با الگوگرفتن از شهرهایی نظیر طهران، شیراز، آذربایجان غربی و گاه کشورهای حوزه خلیج فارس یا غرب ساخته می‌شوند و نوعی معماری که در متنِ نسبتاً یکدست و یکنواخت بیشتر شهرهای اروپایی و امریکایی به چشم می‌خورد، اما اینجا در میان انبوه ساختمان‌های کج و معوج با نماهای رنگارنگ، کمرنگ می‌شود و فقط به اغتشاش بصری که نصیب ما شهروندان این شهر می‌شود، می‌افزاید. شاید واقعاً وقت آن رسیده که در این زمینه حرکتی جدی و مردمی صورت پذیرد. فصلنامه هنرنما معمار به سهم خود، برای انتشار نظرات گوناگون در این باره، اعلام آمادگی می‌کند و به عنوان اولین و تنها نشریه تخصصی در بخش معماری و ساختمان در هرمزگان، با برگزاری مراسم و رویدادهایی در این خصوص از متخصصین و علاقه‌مندان دعوت به عمل می‌آورد تا با مشارکت و آموزش جهت بالا‌بردن کیفیت زندگی شهروندان، ما را همراهی کنند. چرا که نتیجه این فعالیت‌ها از یک سو موجب رشد کیفیت ساخت و ساز و زندگی مردم شده و از سوی دیگر با کمک دستاوردهای معماری روز دنیا و حفظ هویت شهری، این شهر ساحلی را از آشفتگی نجات خواهد داد.

جایزه معماری فصلنامه هنرنما معمار، امسال برای اولین بار برگزار شد؛ رقابتی خارج از مرکز، برای ساختمان‌هایی در هرمزگان. برخی معماران با خوشی و برخی دیگر با ناخوشی آن را سپری کردند. در این دوره، هنرنما معمار با همفکری هیئت تحریریه، بخش مسکونی را برگزید و معمارانی حرفه‌ای از نسل‌های متفاوت به عنوان داور، انتخاب نمود؛ افرادی چون ایرج کلانتری، محمد ناجیان و علیرضا تغابنی. رقابتی برای پروژه‌هایی در حوزه جغرافیایی و اقلیمی متفاوت. در ایران تعداد ساختمان‌هایی که می‌توانند در همجواری ساحل دریا بنا شوند و چشم‌انداز زیبای دریا را داشته باشند، نسبت به باقی ساختمان‌ها بسیار کم است. بنابراین باید ساختمان‌هایی با حال و هوای مرطوب، چشم‌نوازی کنند ولی شاید این هم باز انتظار زیادیست.

جایزه هنرنما معمار یک نوع اقبال عمومی است برای آن دسته از افرادی که می‌خواهند هنر خود را در این آشفته بازار ساخت و ساز عرضه کنند. خصوصی و مستقل‌بودن برگزارکننده و حامیان مالی جایزه، ترکیب داوران و آزادی کامل آنها جهت انتخاب برگزیدگان، بدون دخالت برگزارکننده یا هر شخص، سازمان و نهادی دیگر، چاپ مباحث داوران به صورت شفاف و کامل در صورت لزوم (که از دیدگاه من در این سرزمین امری منحصر به فرد است)، موقعیتی خاص برای معماران و علاقه‌مندان معماری ایجاد می‌کند.

به نظر من که گاه شرکت‌کننده و گاه تماشاچی در رقابت‌های معماری بوده‌ام، مشارکت معماران و علاقه‌مندان به معماری، نقطه عطف این نوع از رقابت‌ها بوده است. شاید مهمترین پیامد این جایزه و رقابت‌های اینچنینی این باشد که دست آخر چه کسی به بالای سکو می‌رود تا موقعیت خود را در رابطه با دستاوردهای معماری روز دنیا و سلایق علاقه‌مندان ارزیابی کند. شاید این یک تحول جهت انتخاب یک مسیر تازه در زندگی او باشد.

نباید فراموش کرد که داوری چنین رقابت‌هایی نسبت به داوری مسابقات معماری که صرفاً در حد ارائه ایده و کانسپت هستند، دشوارتر است. زیرا پروژه و برنامه تعیین‌شده‌ای وجود ندارد که آثار بر اساس آن مقایسه شوند و مقایسه کارهایی که هرکدام به شکلی، طراحی و اجرا شده‌اند، نیازمند دقت خاصی است. چه بسا که تجربه نشان داده، در جایزه‌های معماری دیگر، پروژه‌هایی با عملکرد خاص و متفاوت که شاید از نگاه کاملاً عام، شایسته مقام اول بوده‌اند، گاه به مقام دوم یا سوم رسیده‌اند و گاه هیچ مقامی را کسب نکرده‌اند و این، مورد اعتراض شرکت‌کنندگان قرار گرفته است ولی لازم به ذکر است که رأی داوران بر اساس آنچه که می‌بینند، داده می‌شود. بنابراین ارائه یک شیت‌بندی استاندارد برای پروژه شرکت‌داده‌شده، مطابق دستورالعمل‌های اعلام‌شده از سمت برگزارکننده و دارا بودن عکس‌هایی بدون اغراق می‌تواند نظر هیئت داوران را به عنوان یک طرح استاندارد و گویا جلب کند.

با توجه به اینکه معمولاً در اجرای مراسم‌ها و همایش‌ها، مشکلات فنی ناگهانی، تغییرات پیش‌بینی‌نشده‌ای را ایجاد می‌کنند، مراسم اهدای جوایز هنرنما معمار نیز در این دوره‌ی خود با یک سری مسائل فنی غیرمنتظره دست و پنجه نرم کرد ولی سعی بر آن داشت که بهترین ارائه را تقدیم حضار کند. در پی این مشکلات، در معرفی یکی از شرکت‌کنندگان و دعوت ایشان جهت گرفتن لوح تقدیر، به خطا، نام کارفرمای پروژه خوانده شد و موجب دلخوری کارفرما گردید ولی آنچه مسلم است،‌ اینست که کلیه‌ی دست‌اندرکاران هنرنما معمار سعی بر آن دارند که دیگر شاهد چنین مشکلاتی نباشیم.

خداوند، سیدرضا هاشمی را عمر با عزت دهد، سهیلا بسکی را بیامرزد و به کامران افشار نادری صبر عطا کند که با بیش از یک دهه برگزاری جایزه معمار، تمامی سختی‌های این حرکت بزرگ فرهنگی را به دوش کشیدند، حواشی را هدایت کردند و همچنان با افتخار به راه خود ادامه می‌دهند. باشد که برای ما الگوهایی باشند در جهت‌دادن به کیفیت ساخت و ساز.

مجله هنرنما معمار در هر شماره در بخش سخن سردبیر، موضوع شماره بعد خود را عنوان می‌کند،  بنابراین بدین وسیله بحث معماری پایدار را بعنوان موضوع شماره آتی که در بهار 1395 به‌چاپ خواهد رسید معرفی می‌نماید. اگرچه تاكنون در این مورد خاص، بحث‌ها و تحقیق‌های بسیاری انجام شده ولی معماری پایدار که در واقع زیرمجموعه‌ی طراحی پایدار است را شاید بتوان یکی از جریان‌های مهم معاصر به حساب آورد که عکس‌العملی منطقی در برابر مسایل و  مشکلات عصر صنعت به شمار می‌رود.

کاربرد مفاهیم پایداری و توسعه پایدار در معماری، مبحثی به نام معماری پایدار را به‌ وجود آورده که مهم‌ترین سرفصل‌های آن را عناوین «معماری اکو - تک»، «معماری و انرژی» و «معماری سبز» تشکیل می‌دهند.

از اینرو از كلیه علاقه‌مندان دعوت به عمل می‌آوریم كه در صورت تمایل، مقالات خود را تا نیمه اول خرداد‌ماه سال جاری به دفتر نشریه و یا وبسایت فصلنامه هنرنما معمار، ارائه داده و با ما همراه باشند.

در آخر، از همه حامیان مالی، شرکت‌کنندگان، دست‌اندرکاران و کسانی که ما را در این جایگاه پذیرفتند و یاریمان کردند، کمال تشکر را داریم و امیدواریم در رویدادها، جوایز معماری و شماره‌های بعدی نشریه هنرنما معمار با حضور خود، ما را دلگرم نمایند.

                                                                             اشکان نصیری واثق

عنوان باکس تصویر